Nasıl hazırlanır? Üç adımda süreç
Uygulama örneği: Türkçe - okuma ve yazma hedeflerini ayırma
| Başlangıç bilgisi | Okuduğunu anlama ve cümle yazma, kendi materyalleriyle ayrı görevler olarak değerlendirilir. |
|---|---|
| Hedef / karar | Her Türkçe becerisi için başlangıç verisi, destek koşulu ve başarı ölçütü ayrı belirlenir. |
| Uygulama | Bir beceri seçilir; koşul, davranış, ölçüt, metin veya yazma görevi ve değerlendirme birlikte yazılır. |
| Kontrol noktası | Aşağıdaki okuma-anlama örneği bir uygulama senaryosudur; plan öğrencinin gerçek ihtiyacına göre yeniden düzenlenir. |
Örnekler kurgusaldır. Ders, beceri, destek ve ölçütler öğrencinin gerçek değerlendirme verisine göre belirlenir.
Bu rehber farklı ders ve beceri alanlarına uyarlanabilir. Aşağıdaki uygulama senaryolarını öğrencinin gerçek değerlendirme verilerine göre düzenleyin.
Kurgusal bir öğrenci için başlangıç verisi, amaçlar, öğretim basamakları ve değerlendirmeyi birlikte gösteren ayrıntılı Türkçe BEP taslağı.
Örnek dosyanın amacı ve sınırları
Bu dosya, planın bölümlerini birbirine bağlamayı göstermek için hazırlanmıştır. Öğrenci kodu Örnek A’dır. Herhangi bir gerçek öğrenciye, tanıya veya resmî değerlendirmeye ait değildir. Sınıf seviyesi, öğrencinin çalışacağı bütün becerileri tek başına belirlemez; aşağıdaki metinleri öğrencinin güncel performansıyla değiştirmeden kullanmayın.
Plan iki önceliğe odaklanır: kısa metindeki açık bilgiyi bulma ve görselle ilgili anlamlı cümle yazdıktan sonra büyük harf ile noktayı kontrol etme. Öğretim sürecinde okuma, anlama ve yazma ürünleri ayrı kaydedilir. Amaçların tamamlanması yalnız süre geçmesine değil, belirlenen koşullarda kararlı performansa bağlanır.
Başlangıç performansı ve güçlü yönler
Örnek A, tanıdık sözcüklerden oluşan dört cümlelik metni okuyabilir. Üç farklı metinle yapılan toplam on beş açık bilgi sorusunda altı bağımsız doğru, altı sözel veya görsel ipucuyla doğru, üç yanlış/yanıtsız tepki gözlenmiştir. Bağımsız oran 6/15 = yüzde 40’tır. Birlikte yapılan düzeltmeler bu sayıya eklenmemiştir.
Bir görselle ilgili sözlü olarak üç anlamlı cümle kurabilmektedir. Bağımsız yazdığı altı cümlenin ikisinde büyük harf ve noktayı birlikte doğru kullanmıştır. Görsel kontrol listesi verildiğinde üç cümlede daha düzeltme yapmıştır. Hayvanlarla ilgili kısa metinlere katılımı daha yüksektir. Geniş satır aralığı ve tek görev içeren yönergelerle çalışmayı sürdürmesi kolaylaşır.
Öncelikli ihtiyaçları seçme gerekçesi
Metindeki açık bilgiyi bağımsız bulma, öğrencinin farklı derslerde kısa yönergelerden ve metinlerden yararlanmasını destekleyebilir. Yazdığı cümleyi kontrol etme ise üretimini daha anlaşılır kılar. Bu iki beceri öğrencinin mevcut güçlü yönleri üzerine kurulmuştur.
Başlangıçta aynı anda uzun paragraf yazma, çıkarım yapma, hızlı okuma ve bütün noktalama işaretlerini kullanma hedeflenmemiştir. Çok sayıda amacı bir araya getirmek öğretim ve değerlendirmeyi güçleştirir. Öncelikler ilgili öğretmen ve BEP ekibi tarafından öğrencinin gerçek ihtiyaçlarına göre gözden geçirilir.
Amaç 1: Kısa metindeki açık bilgiyi bulma
Uzun dönemli yön: Öğrenci, kendisine uygun düzeydeki kısa metinlerde açıkça verilen bilgileri bağımsız kullanır. Kısa dönemli amaç 1: Dört cümlelik metin ve kim sorusu sunulduğunda beş sorunun en az dördünü, üç ardışık oturumda, ek ipucu olmadan yanıtlar.
Kısa dönemli amaç 2: Benzer uzunluktaki farklı metinlerde nerede sorusunu aynı ölçütle yanıtlar. Kısa dönemli amaç 3: Kim ve nerede sorularının karışık sunulduğu beş soruluk yoklamada en az dört bağımsız doğruya üç ardışık oturumda ulaşır. Bu basamakların sırası, gerçek değerlendirmede ortaya çıkan ön koşullara göre değişebilir.
Amaç 2: Yazdığı cümleyi kontrol etme
Uzun dönemli yön: Öğrenci, görselle ilgili yazdığı anlamlı cümleleri temel yazım ve noktalama açısından kontrol eder. Kısa dönemli amaç 1: Üç cümlelik kendi yazısında, iki maddelik görsel kontrol listesi sunulduğunda büyük harf ve nokta kullanımını üç cümlenin en az ikisinde bağımsız düzeltir.
Kısa dönemli amaç 2: Görsel kontrol listesi kaldırıldığında farklı bir görselle ilgili yazdığı üç cümlenin en az ikisinde büyük harf ve noktayı, üç ardışık uygulamada, sözel hatırlatma olmadan doğru kullanır. Cümlelerin anlamlı oluşu ayrıca gözlenir; noktalama puanı anlam üretiminin yerine kullanılmaz.
Öğretim süreci ve materyaller
Okuma-anlama için öğretmen ilk örnekte sorudaki anahtar bilgiyi nasıl aradığını seslendirir. İkinci örnekte öğrenciyle birlikte ilgili cümle bulunur. Sonraki örnekte öğrencinin bağımsız tepki vermesi beklenir. Gereken ipucu kaydedilir ve planlı biçimde azaltılır. Yanlış cevapta düzeltme yapılır; ilk yanıt kaydı değiştirilmez.
Yazma için önce örnek bir cümle üzerinde büyük harf ve nokta kontrolü modellenir. Öğrenci kendi cümlesini iki maddelik kartla inceler. Kartın kullanımına alıştığında destek azaltılır. Materyaller: farklı içerikte kısa metinler, sade görseller, yanıt kartları, kontrol listesi, çalışma örnekleri ve oturum kayıt çizelgesi. Görsellerin cevabı doğrudan vermemesi kontrol edilir.
Ölçme, izleme ve öğretim kararı
Her oturumda tarih, materyal, deneme sayısı, bağımsız doğru, destekle doğru ve yanlış/yanıtsız sayısı yazılır. Değerlendirme koşulu öğretim koşulundan ayrılır. Bağımsızlık hedefleniyorsa ipucuyla yapılan tepki bağımsız doğru olarak hesaplanmaz. Katılmadığı oturuma sıfır başarı yazılmaz.
Örnek izleme: İlk üç oturumda beş soruda sırasıyla üç, dört ve dört bağımsız doğru vardır. Son iki oturum ölçüte ulaşsa da üç ardışık oturum ölçütü henüz sağlanmamıştır. Aynı zorluk düzeyinde yeni metinle izleme sürdürülür. Ölçüt kararlı sağlandığında farklı metin ve uygulayıcıyla genelleme kontrol edilir.
Aile iş birliği ve dönem sonu aktarım
Aileyle öğrencinin ilgisini çeken kısa bir metin seçilir. Uygun olduğunda kısa bir okuma ve tek soru üzerinden bağımsız yanıt bekleme çalışması yapılabilir. Aileye hangi desteğin kullanıldığını işaretleyeceği sade bir kayıt verilir. Ev uygulaması aile rutinine göre düzenlenir; evdeki sonuç okul değerlendirmesiyle aynı veri gibi birleştirilmez.
Dönem sonunda başlangıç ve güncel performans aynı görev türünde karşılaştırılır. Sürdürülecek amaç, genellenecek beceri, etkili materyal ve sonraki izleme zamanı yazılır. Yeni dönem planına bütün amaçlar otomatik kopyalanmaz; güncel veriye göre yeniden önceliklendirme yapılır.
Uygulamaya geç
Bu örneği öğrencinin güncel performansına göre düzenleyin. Hazırlanan metin öğretim taslağıdır; öğrencinin gerçek değerlendirmesinin yerini almaz.
Dosyanın diğer bölümleri
Hazır BEP kapaklarından birini seçin; kaba değerlendirme rehberini ve oturum izleme aracını aynı dosya için kullanın.
Bu içerikteki öğrenci profilleri ve sayılar örnektir. Planı öğrencinin gözlem ve değerlendirme verileriyle hazırlayın.